Skakistis's Weblog

ματιές στο «μεγάλο παιχνίδι»

Τρισδιάστατη κρίση

leave a comment »

Ακούγοντας τους ήχους των μεγάλων κανονιών της χρηματοπιστωτικής αγοράς , αυθόρμητα κλείνουμε τα μάτια. Ετσι, τυφλωμένοι από την αδυναμία μας να παρακολουθήσουμε τις πολύπλοκες οικονομικές κομπίνες χάνονται από μπροστά μας σημαντικές παράμετροι αλλά και οι πραγματικές διαστάσεις της κρίσης.
 

Η πραγματικότητα χάνεται όσο τα media επιμένουν να επικεντρώνουν την προσοχή τους (μας) μόνο στην κατάρρευση των μεγάλων τραπεζών και των ακόμη μεγαλύτερων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Μέσα από αυτήν την οπτική καλλιεργείται η αυταπάτη πως η διέξοδος από την κρίση έχει να κάνει με τη χρηματοδότηση των ζημιών από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, δηλαδή από τα χρήματα των φορολογούμενων. Πρόκειται για σκόπιμα καλλιεργούμενη αυταπάτη, κάτι που ακούγεται σαν τον ισχυρισμό ότι είναι δυνατό να «αδειάσει» κανείς τη θάλασσα με κουβαδάκι… 

Ακόμη και οι επισημάνσεις περί της ασυνέπειες του νεοφιλελευθερισμού που σπεύδει να παρέμβει στην αγορά κοινωνικοποιώντας της ζημιές (δηλαδή να σώσει τους τραπεζίτες με τα χρήματα των φορολογουμένων) δε βοηθούν για να αντιληφθεί κανείς την «μεγάλη εικόνα», την κρίση σε όλες της τις διαστάσεις. 

από δω ξεκίνησαν όλα

από δω ξεκίνησαν όλα

 

 

Η σημερινή κρίση όπως εκδηλώνεται στον χρηματοπιστωτικό τομέα είναι μόνο η μια από τις τρεις διαστάσεις του προβλήματος. Δύο ακόμη παράμετροι αποτελούν νέα πρωτόγνωρα στοιχεία τα οποία απουσίαζαν από ανάλογες περιπτώσεις (κρίσεις) του παρελθόντος:
  • Η πρώτη αφορά στην ενεργειακή ανεπάρκεια η οποία πλησιάζει ακάθεκτη όσο η παραγωγή ορυκτών καυσίμων (πετρελαίου και φυσικού αερίου) αδυνατεί να καλύψει την αλματώδη αύξηση της ζήτησης.
  • Η δεύτερη αφορά στην περιβαλλοντική επιβάρυνση του πλανήτη εξ αιτίας ακριβώς της ενεργειακής εξάρτησης της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα. Θα πρέπει, μάλιστα να υπογραμμίσουμε πως η οικονομική παράμετρος (κόστος) της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης του πλανήτη ελάχιστα έχει αποτιμηθεί. Με άλλα λόγια το φαινόμενο του θερμοκηπίου, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η ερημοποίησης εκτάσεων, η άνοδος των τιμών και η παγκόσμια επισιτιστική κρίση κλπ, συνεπάγονται σε παγκόσμιο επίπεδο ζημιές τρισεκατομμυρίων οι οποίες πολλαπλασιάζονται και συσσωρεύονται κρατώντας καθηλωμένες (και αποπροσανατολισμένες) τις δυνάμεις της πραγματικής οικονομίας.
Οι παραπάνω παρατηρήσεις και επισημάνσεις βοηθούν να αντιληφθούμε την πολιτική διάσταση της χρηματοπιστωτικής φούσκας. Πάνω απ όλα βοηθούν να συνειδητοποιήσει κανείς ότι το πρόβλημα δεν επιλύεται απλά και μόνο αν καλυφθούν οι ζημιές των τραπεζών με κρατική αιμοδοσία. Αυτό που απαιτείται είναι να σταματήσει η διαδικασία που φουσκώνει με αέρα την οικονομία. Πιο απλά, απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις οι οποίες θα προσανατολίσουν προς όφελος των πολλών την οικονομική δραστηριότητα.
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης, οι ΗΠΑ ως μόνη υπερδύναμη είχε δύο επιλογές: Είτε να διεκδικήσει την παγκόσμια ηγεσία μέσα από τη στενή συνεργασία με τους συμμάχους και φίλους της, είτε να επιβάλλει την ηγεμονία της. Η Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα την τελευταία οκταετία των νεοσυντηρητικών- νεοφιλελεύθερων κυβερνήσεων Μπους, επέλεξε την πρώτη εκδοχή. Αυτή η επιλογή, της ηγεμονίας, στο οικονομικό επίπεδο οδήγησε στην κατασπατάληση των δυνάμεων της αμερικανικής οικονομίας στα αντιπαραγωγικά πεδία της στρατιωτικής βιομηχανίας και των μαχών στο Αφγανιστάν, το Ιράκ και αλλού. Ταυτόχρονα και επειδή η ανάγκη για να αντικατασταθεί το πραγματικό χρήμα που διοχετεύονταν στους πολέμους πολλαπλασιάζονταν, οι αμερικανικές κυβερνήσεις δημιούργησαν ένα «αεροπλανάκι» (πρόκειται για τη συνηθισμένη απάτη αναζήτησης κεφαλαίων μέσα από ένα διαρκή δανεισμό από μια όλο και μεγαλύτερη βάση δανειστών) που για να πετάξει έπρεπε να τροφοδοτείται διαρκώς με δανικά από την παγκόσμια αγορά. Θα μπορούσε κανείς να περιγράψει , πολύ απλοϊκά αλλά παραστατικά, το τρέχον παγκόσμιο οικονομικό πρόβλημα ως την εξάντληση των δυνατοτήτων δημιουργίας κεφαλαίων μέσα από δανεισμούς. Για να γίνει αυτό αντιληπτό αρκεί μια επισήμανση: Η αμερική είναι η χώρα με το μεγαλύτερο εξωτερικό χρέος…
Τα όρια της μετατροπής του δανεισμού σε κεφάλαιο φαίνεται λοιπόν ότι εξαντλήθηκαν, καθώς αυτό– το έτσι κι αλλιώς αεριτζίδικο κεφάλαιο– δε στράφηκε σε παραγωγικές δραστηριότητες αλλά είτε εξυπηρέτησε τις στρατιωτικές ανάγκες της υπερδύναμης είτε αναζήτησε υπεραποδώσεις μέσα στις χρηματιστηριακές φούσκες.
Το «σύστημα» μάχεται για την επιβίωσή του. Απαιτεί από το πολιτικό προσωπικό αποφάσεις που θα του εξασφαλίσουν τα προνόμιά του. Τέτοιες αποφάσεις, λαμβάνονται σήμερα από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ της Γερμανίας και άλλων χωρών που κατασπαταλούν τα φορολογικά τους «κλείνοντας» τις τεράστιες τρύπες της οικονομικής φούσκας. Είναι προφανές, ότι τα μπαλώματα δε μπορούν να εξασφαλίσουν και να εγγυηθούν την αντοχή του συστήματος. Απαιτείται μια ριζική και αυστηρά καθοδηγούμενη αναπροσαρμογή της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία πρώτα και κύρια θα επικεντρωθεί στην αναζήτηση λύσεων για τα σοβαρότατα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο πλανήτης. Ομως, οι επιλογές για δραστηριότητες που έχουν στόχο στην απεξάρτηση της ανθρωπότητας από τα ορυκτά καύσιμα και την αντιμετώπιση των οικολογικών προβλημάτων, είναι πολιτικές επιλογές.
Με άλλα, πιο απλά λόγια, η σημερινή οικονομική κρίση, περιγράφει και την ουσιαστική πολιτική αντιπαράθεση του αιώνα μας: Μπορεί το σύστημα να ανατροφοδοτηθεί στρεφόμενο σε δραστηριότητες που εκτός από κέρδη να παράγει και αποτελέσματα τα οποία θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των οξύτατων παγκόμιων προβλημάτων (κλιματική διαταραχή, πείνα, φτώχεια κλπ); Ή θα αρκεστεί σε προσωρινά μπαλώματα για να επιβιώσει μέχρι την επόμενη μεγαλήτερη και οξύτερη κρίση; Η απάντνση σε αυτά τα ερωτήματα θα αρχίσει να διαγράφεται μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών τον προσεχή Νοέμβρη…

Written by skakistis

22 Οκτωβρίου, 2008 στις 2:39 μμ

Αναρτήθηκε στις globe, οικονομία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: