Skakistis's Weblog

ματιές στο «μεγάλο παιχνίδι»

Πετρέλαιο… τέλος;

leave a comment »

Μπορούμε άραγε να φανταστούμε τι θα γίνονταν στον κόσμο αν άρχιζε να «τελειώνει» το πετρέλαιο; Μήπως αυτό, που «δε μπορούμε να φανταστούμε», ήδη έχει αρχίσει να συμβαίνει; Το γεγονός ότι το 1999 το ένα βαρέλι πετρέλαιο κόστιζε 10 δολάρια, σήμερα έχει φτάσει στα 130 και οι προβλέψεις κάνουν λόγο για τιμές στην περιοχή των 200 δολαρίων, μήπως πολύ απλά μας «λέει» ότι η παραγωγή αρχίζει να μην προλαβαίνει τη ζήτηση;
 
«Hirsch report»
 
Τα παραπάνω ερωτήματα κάθε άλλο παρά θεωρητικά είναι. Περιγράφουν θεμελιώδη προβλήματα του σημερινού μας κόσμου, τα οποία μάλιστα κάποιοι τα μελετούν συστηματικά και αναζητούν λύσεις. Το FAQ έχει στη διάθεσή του μια τέτοια μελέτη. Πρόκειται για την 100 σελίδων ανάλυση που για λoγαριασμό του αμερικανικού υπουργείου ενέργειας συνέταξε το 2005 ο Robert Hirsch, στέλεχος της SAIC. Η εν λόγω μελέτη που «θάφτηκε» από τα αμερικανικά ΜΜΕ   δεν απασχόλησε ούτε  τη Διεθνή Επικαιρότητα. Παρ όλα αυτά για τις εξειδικευμένες με την ενέργεια εκδόσεις και τους σχετικούς (ελάχιστους) διαδικτυακούς τόπους, το «Hirsch report» αποτελεί σημείο αναφοράς, καθώς παρουσιάζει εμπεριστατωμένα το παγκόσμιο ενεργειακό πρόβλημα και τις ασύληπτες δυσκολίες για την αντιμετώπισή του.
Το «Hirsch report» έχει τον τίτλο: «Reaking of world oil production: impacts, mitigation, & risk managment». (κορύφωση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου: επιπτώσεις, άμβλυνση των συνεπειών και διαχείριση των κινδύνων).
 
SAIC
 
Μια παρένθεση είναι απαραίτητη για να επισημανθεί τι ακριβώς είναι η SAIC, στέλεχος της οποίας είναι ο Hirsch και κατά συνέπεια ποια είναι η βαρύτητα του «Hirsch report». Η SAIC έγινε γνωστή στην Ελλάδα την περίοδο λίγο πριν από τους Ολυμπαικούς αγώνες, καθώς η εν λόγω αμερικανική εταιρεία είχε «κερδίσει» το εργο της οργάνωσης της ασφάλειας των αγώνων. Η εγκατάσταση του συστηματος «C4I» , ενός πανάκριβου πολύπλοκου συστήματος επόπτευσης και παρακολουθήσεων, έκανε γνωστή την εταιρία στο ευρύ ελληνικό κοινό. Στην αμερική η SAIC εμφανίζεται σαν εταιρία με την απαραίτητη τεχνολογία και τεχνογνωσία που μπορεί να προτείνει λύσεις για μεγάλα προβλήματα που απασχολούν τις ΗΠΑ και ολόκληρο τον κόσμο, στους τομείς της ενέργειας, του περιβάλλοντος, της εθνικής ασφάλειας κλπ. Βασικός πελάτης της SAIC είναι το αμερικανικό πετνάγωνο, από το οποίο εξασφάλισε πρόσφατα ένα ακόμη συμβόλαιο 500. εκ δολαρίων για τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα αντιβαλιστικής άμυνας.
Με άλλα λόγια, έχουμε κάθε λόγο να προσέξουμε ιδιαίτερα τις προβλέψεις και επισημάνσεις ενός στελέχους της SAIC…
 
«Peak»
 
Με τον όρο «peaκ» που στα ελληνικά θα μεταφράζαμε «κορύφωση», σε ότι έχει να κάνει με την παραγωγή πετρελαίου, περιγράφεται εκείνη ακριβώς η στιγμή κατά την οποία η παραγώμενη ποσότητα δεν μπορεί να ικανοποιήσει τη ζήτηση των αγορών.
Το Hirsch report ξεκινά και θέτει το πρόβλημα ως εξής:
«Η κορύφωση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου εμφανίζει τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο ενώπιον ενός άνευ προηγουμένου και επικίνδυνου στη διαχείρισή του προβλήματος.Οσο πλησιάζουμε στην κορύφωση της παραγωγής, η τιμές των υγρών καυσίμων και η αστάθεια γύρω από αυτές αυξάνονται δραματικά. Και χωρίς έγκαιρη προσπάθεια άμβλυνσης του προβλήματος, το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό κόστος θα είναι πρωτόγνωρο. Εφικτές επιλογές άμβλησνης των συνεπειών υπάρχουν αλλά για να είναι αποτελεσματικές απαιτείται να αναληφθεί  δράση τουλάχιστον μια δεκαετία πριν φτάσουμε στην κορύφωση της παραγωγής».
προβλέψεις
Παρά την τεράστια πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, δεν είναι ακόμη γνωστός, με μαθηματική βεβαιότητα, ο ακριβής χρόνος της κορύφωσης της παραγωγής, καθώς πολιτικά και επιχειρηματικά συμφέροντα δεν επιτρέπουν τη δημιουργία μιας ακριβούς «βάσης δεδομένων». Αυτό που με βεβαιότητα είναι γνωστό, είναι ότι κάθε βαρέλι πετρελαίου που αντλείται από τη «δεξαμενή» του στο  υπέδαφος δεν αντικαθίσταται. Το πετρέλαιο είναι προιόν γεολογικών εξελίξεων που κράτησαν δισεκατομύρια χρόνια. Η ποσότητά του λοιπόν είναι πεπερασμένη και εξανλτείται όσο συνεχίζεται η κατανάλωσή του.
Με απλά λόγια, όλοι συμφωνούν πως το πετρέλαιο τελειώνει. Διαφέρουν, ωστόσο, οι εκτιμήσεις για το πότε ακριβώς θα συμβεί αυτό.Ας δούμε τις σημαντικότερες προβλέψεις ειδικών για το πότε θα φτάσουμε στο peak της παραγωγής πετρελαίου:
  • 2006-2007. Η πρόβλεψη έγινε  το 2004 από τον  Bakhitari  που είναι αξιωματούχος  της πετρελαικής βιομηχανίας του Ιράν
  • 2007-2009.  Πρόβλεψη  του 2003 από τον Simons αξιωματούχο επενδυτικής τράπεζας
  • 2007 και αργότερα . πρόβλεψη του 2004 από τον Skrebowski, εκδότη του «petroleum review
  • 2009 και νωρίτερα. πρόβλεψη του 2003 άπό τον Deffeyes γεωλόγο πετρελαικής εταιρίας
  • 2010 και αργότερα. Πρόβλεψη του 2003 από την ΜΚΟ  «παγκόσμιο συμβούλιο ενέργειας» 
  • 2016. Πρόβλεψη που έγινε το 2000 από υπηρεσία (EIA) του αμερικανικού υπουργείου ενέργειας.
  • 2025. Πρόβλεψη που έγινε το 2003 από τη SHELL
Από όλες αυτές τις προβλέψεις, αξίζει να υπογραμμιστεί ότι: Ανάμεσα στις απαισιόδοξες οι οποίες εκτιμούν ότι η κορύφωση της παραγωγής έχει ήδη ξεκινήσει από το 2007 και στην αισιόδοξη της SHELL που τοποθετεί την κορύφωση στο 2025, υπάρχει και η πρόβλεψη του αμερικανικού υπουργείου ενέργειας (ΕΙΑ) που εκτιμά ότι η παραγωγή πετρελαίου θα φτάσει το peak σε 8 χρόνια από σήμερα!
 
Σενάρια αντιμετώπισης της κρίσης
 
Σύμφωνα με το  Hirsch report υπάρχουν τρία σενάρια αντιμετώπισης του προβλήματος, ανάλογα με το χρόνο που θα αναλφθεί η δράση:
σενάριο Ι: Οι προσπάθειες αμβληνσης των συνεπειών έλειψης πετρελαίου ξεκινούν όταν η παραγωγή φτάσει στην κορύφωσή της (peak).
senario II. Οι προσπάθειες  ξεκινούν δέκα χρόνια πριν το reak
senario III. ΟΙ προσπάθειες ξεκινούν είκοσι χρόνια πριν το peak.
Αποτιμώντας τις δυνατότητες κάθε ενός από αυτά τα σενάρια το report του Hirsch σημειώνει:
  • Περιμένοντας την κορύφωση της παραγωγής μέχρι να αρχίσει η προσπάθεια αντιμετώπισης της έλειψης πετρελαίου, αφήνουμε ολόκληρη την ανθρωπότητα με λιγότερη ενέργεια απ΄όση χρειάζεται για περισσότερα από 20 χρόνια
  • Αν ληφθούν μέτρα δέκα χρόνια πριν το peak η παγκόσμια έλλειψη ενέργειας μπορεί να περιοριστει σε χρονική περίοδο δέκα ετών.
  • Αν ληφθούν μέτρα είκοσι χρόνια πριν το peak, ενδεχομένως η ανθρωπότητα θα καταφέρει να περάσει ομαλά σε αντικατάσταση της ενέργειας από το πετρέλαιο και τα ορυκτά καύσιμα, αξιοποιώντας άλλες μορφές.
το ρίσκο
 
Ολα αυτά τα δεδομένα περιγράφουν το ρίσκο που κρύβει η όποια προσπάθεια  αντιμετώπισης της εξάνλτησης πετρελαίου η οποία, αν  λάβουμε τον Μέσο Ορο των εκτιμήσεων, θα συμβεί μέσα στην ερχόμενη δεκαετία, αν δεν έχει αρχίσει ήδη να συμβαίνει…
Σύμφωνα με το report:
  • στην περίπτωση που ληφθούν άμεσα μέτρα μπορεί να μην αποδώσουν, ως πρόωρα, καθώς  η κορύφωση της παραγωγής βρίσκεται μακρύτερα από τις επόμενες δυο δεκαετίες.
  • από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με το report, αν έχουμε φτάσει ήδη στην κορύφωση της παραγωγής ή πλησιάζουμε μέσα στην επόμενη 10ετια, τότε έχουμε ήδη αργήσει να λάβουμε μέτρα, γεγονός που συνεπάγεται ασύληπτο οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό κόστος για ολόκληρη της ανθρωπότητα.
Παραγωγή – Καταναλωση σήμερα
 
Μια γρήγορη ματιά στην παγκόσμια παραγωγή και κατανάλωση του πετρελαίου, βοηθά  να βγουν χρήσιμα πολιτικά συμπεράσματα και να δωθούν απαντήσεις σε βασανιστικά ερωτηματα του σήμερα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του report:
Πετρέλαιο παράγεται σε 123 χώρες. Η συνολική παραγωγή ξεπερνά τα 80 εκατομυρια βαρέλια τη μέρα (bpd). Οι 20 μεγαλυτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες παράγουν το 83% της παγκόσμιας παραγωγής. Οι ΗΠΑ είναι, η μεγαλήτερη παραγωγός χώρα συμβάλοντας στο 11,7% της παγκόσμιας παραγωγής. Ακολουθούν η Σ.Αραβία με 11,3%, η Ρωσία με 10%, το Μεξικό με 4,7%, το Ιράν με 4,6% η Κίνα επίσης  με 4,6%.
Ενδιαφέρον δημιουργεί η σύγκριση της παραγωγής πετρελαίου  αυτών των χωρών, με την κατανάλωση. Οι ΗΠΑ καταναλώνει το 25,3% της παγκόσμιας παραγωγής. Εκτός λοιπόν από πρώτη στον πίνακα των χωρών που παράγουν, είναι και πρώτες στην κατανάλωση.  Αξίζει να σημειωθεί ότι αν αφαιρέσουμε τους 20 μεγαλύτερους καταναλωτές πετρελαίου, οι ΗΠΑ καταναλώνουν  περισσότερο πετρέλαιο απ όσο  καταναλώνουν μαζί οι υπόλοιπες 194 χώρες του κόσμου
Σε αυτούς τους πίνακες παραγωγών- καταναλωτών αξίζει να σημειωθεί το θετικό ισογύγιο της Ρωσίας (παράγει το 10% του συνόλου της παγκόσμιας παραγωγής και συμβάλει στο 3,3 % της παγκόσμιας κατανάλωσης). Αντίθετα, η τάχυστα αναπτυσσόμενη Κίνα παράγει το 4,6% και καταναλώνει το 6,6%.
 
Ενέργεια και παγκόσμια πολιτική
 
Δύσκολα μπορεί κανείς  να αρνηθεί τεκμηριωμένα τη συνάρτηση των κινήσεων των χωρών στην παγκόσμια σκακιέρα με την διαρκή προσπάθειά τους να κατακτήσουν ή να διατηρήσουν θέσεις ισχύος στη διανομή των παγκόσμιων ενεργειακών αποθεματικών. Είναι γνωστές οι περιπέτειες της μεγαλύτερης δεξαμενής πετρελαίου στον κόσμο, της Μέσης Ανατολής.
Σήμερα, υπό το φως των μελετών που διαπιστώνουν την εξάνλτηση των παγκόσμιων πετρελαικών αποθεμάτων, αντιλαμβάνεται ίσως ευκολοτερα κανείς γιατί οι ΗΠΑ με την κατοχή του Ιράκ, εγκατάστησαν περισσότερους από 150.000 στρατό σε αυτή τη χώρα. Οι ΗΠΑ ως χώρα που καταναλώνει  σχεδόν το 1/4 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, αντιλαμβάνεται κανείς πως είναι υποχρεωμένη να βρει άμεσα λύσεις στο πρόβλημα που θέτει η εξάνλτηση του μαύρου χρυσού. Αν σκεφτεί κανείς ότι ο αριθμός των τροχοφόρων στις ΗΠΑ ξεπερνούν τα 210 εκατομύρια οχήματα, αντιλαμβάνεται  κανείς πως η προσπάθεια μετατροπής τους σε οχήματα που χρησιμοποιούν άλλης μορφής ενέργειας πρέπει ήδη να ξεκινήσει, καθώς σύμφωνα με τις μελέτες για την αντικατάσταση αυτού του «στόλου» απαιτούνται περίπου 15 με 20 χρόνια…
Ενδεχομένως, αν η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου έχει φτάσει στην κορύφωσή της ή πλησιάζει, είναι ήδη πολύ αργά για να προστατεύουν οι ΗΠΑ, αλλά και οι υπόλοιπες βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες τα «κεκτημένα» και τον τρόπο ζωής που εξασφαλίζει μια οικονομία προσαρμοσμένη στη χρήση ενέργειας από το πετρέλαιο.Κάποιοι αναλυτές, μάλιστα,  βλέπουν στην αμερικανική εξωτερική πολιτική  κινήσεις που στόχο έχουν τον έλεγχο των τελευταίων σταγώνων του πετρελαίου και την εξασφάλιση του πλεονεκτήματος για μια πιο ομαλή μετάβαση στη χρήση άλλων μορφών ενέργειας.
 
το πλάνο του Γκορ
 
Κάποιοι κυνικοί οπαδοί του μοντέλου της αγοράς η οποία, όπως λένε,  μπορεί με τη λειτουργία της να ρυθμίσει και να διευθετήσει όλα τα προβλήματα των κοινωνιών, υποστηρίζουν πως: η γη θα σωθεί από το φαινόμενο του θερμοκηπίου και της υπερθέρμανσης που προκαλεί η χρήση του πετρελαίου, αφού η διαδικασία μετάβασης από την παραγωγή ενέργειας από τα ορυκτά καύσιμα, συνεπάγεται δραστηριότητες που εξασφαλίζουν κέρδος.
Στη βάση αυτής της λογικής δεν είναι τυχαίο ότι η πιο συστηματική προσπάθεια υπογράμμισης της ανάγκης η ανθρωπότητα να «απαλλαγεί» από τα ορυκτά καύσιμα, έχει ξεκινήσει από τις ΗΠΑ και πιο συγκεκριμένα από τον πρώην αμερικανό αντιπρόεδρο  Αλ Γκορ. 
Το οικολογικό project  του Γκορ είναι, τελικα, μια ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση που έρχεται να διατυπωθεί τη στιγμή ακριβώς που  η ανθρωπότητα είναι υποχρεωμένη  να κάνει το βήμα μετάβασης προς τη χρήση μιας άλλης μορφής ενέργειας. Είναι προφανές ότι κάτι τέτοιο σημαίνει μια εκ βάθρων αναπροσαρμογή της παραγωγικής διαδικασίας και ευκαιρίες για να «κινηθεί» το άπειρο χρήμα.
Ομως, όλες αυτές οι ανακατατάξεις δεν πρόκειται να γίνουν «αναίμακτα». Aς ελπίσουμε πως θα ξεκινήσουν έγκαιρα ……

Written by skakistis

10 Ιουλίου, 2008 στις 3:42 μμ

Αναρτήθηκε στις globe, τάσεις, οικονομία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: